31 juli 2010

Waarom kunst?

Ik waag me maar niet aan de vraag WAT kunst is. Al helemaal niet in deze tijd, waarin beeldende kunst naadloos aansluit bij en overlapt met muziek, film, video, design, mode, illustratie, comics en architectuur. We leven in een verrukkelijke tijd die ons leert dat onze wereld net zo groot is als onze geest hem durft te maken en de verschillende disciplines binnen de kunst en cultuur mogen samensmelten zoals het ons goeddunkt. 

Maar WAAROM dan kunst?

Veel mensen begrijpen kunst niet. Ze snappen niet wat ze ermee moeten, en in deze tijden van angst om de economie vooral: waarom het geld moet kosten. Andere mensen vinden kunst niet belangrijk, vinden dat het nergens toe dient, vinden het elitair of op zijn minst iets wat in onze samenleving geen prioriteit verdient.

Ik denk dat ik begrijp waar die vragen en bezwaren vandaan komen. Toch geloof ik dat kunst met iedereen te maken heeft. Waarom? Omdat het volgens mij waardevol is om in een wereld te leven waarin je jezelf meer gunt dan alleen het voor overleving strikt noodzakelijke. En ook - in het verlengde daarvan - om onszelf op het gebied van luxe meer te gunnen dan alleen het materiële. Omdat kunst mensen door de eeuwen heen heeft geholpen buiten de grenzen en beperkingen van hun sociale, politieke, maatschappelijke of religieuze kaders te kijken. Omdat schoonheid de ziel voedt. En als je kunst niet mooi vindt, kan het een knipoog zijn die je een eenvoudige glimlach bezorgt of kan het een manier zijn om belangrijke dingen aan de orde te stellen en maatschappelijke discussie aan te zwengelen. Het kan een verrijking zijn om je door een kunstenaar een andere bril te laten opzetten zodat je even naar de wereld kunt kijken door de ogen van een ander. Kunst laat door beelden nieuwe gedachten bij je ontstaan die op hun beurt weer nieuwe beelden bij je scheppen. Kunst kan een deurtje openzetten. Een deurtje naar iets wat je nog niet kende, diep in jezelf. Voor de één is dat een deurtje naar het ervaren van gevoel - ontroering, verdriet, opwinding, boosheid, vreugde. Voor de ander is het een deurtje naar de kennismaking met iets nieuws. Voor weer een ander is het een deurtje naar de onnoembare dingen die net buiten het bereik van de mens liggen. Net buiten het blikveld, maar tastbaar in een onbestemd verlangen. Schoonheid, perfectie, harmonie, zuiverheid. De goddelijke vonk.

Het beste antwoord op de vraag: Waarom kunst? hoorde ik in de film Cloaca (met een scenario van Maria Goos). Het deed bij mij zomaar ineens een inzicht op zijn plek vallen.

" Het gaat niet om die lagen verf. Het gaat om wat het doet vermoeden. "

7 opmerkingen:

Wenz zei

Mooi relaas, Impa. 'Kunst kan een deurtje openzetten' -> Dat is de essentie redelijk in één zin verpakt. Mooi en waar.

pepperfly zei

Exact!

folkert zei

Och Impa, het is ook een kunst om de kunst te kunnen snappen. Persoonlijk vind ik Mondriaan in zijn latere periode heel goed te begrijpen, het maakt me niet uit wat ik vermoed maar ik vind de kleuren gewoon heel mooi. Daarentegen vind ik de ontwerpen van Jacob Jensen absolute kunst terwijl hier de term industriele vormgeving wordt gebruikt. De kunst van kunst is in mijn ogen nog steeds dat een ander het niet eerder heeft bedacht en dat de meeste mensen niet in staat zijn hetzelfde te creeeren. Anders gezegd, leven is een kunst op zich want daar hebben zoveel mensen nog nooit hun hobby van gemaakt en je kan niet zeggen dat het voor iedereen hetzelfde is.

Maz zei

Heel mooi gezegd Impa! Ik vind het altijd zo jammer wanneer mensen bang zijn voor kunst omdat ze denken dat ze het niet kunnen begrijpen. Daar ontzeggen ze zichzelf zo veel mee.
Cloaca rules, en Maria Goos ook! Wat een taal!

Emilie Kassenaar zei

Laatst heb ik iemand ontmoet die meende zich te moeten verontschuldigen voor het feit dat hij geen kunstkenner was. (Alsof ik dat zou zijn...maar goed) Hij deed dat met de woorden: 'Ja eeh, sorry. Ik vind sommige dingen héél mooi en dan kijk ik er graag naar. Maar ik weet dus niet altijd waarom ik het mooi vind. Sorry.'
Volgens mij begrijpt hij jou wel. En jij hem ook!

Wammus zei

Hmm.. Als je het woord kunst telkens vervangt door wijn, is het grootendeels evengoed een zinnig stukje, maar moeten we daarom maar wijn gaan subsidiëren??

WamMink zei

Ik wil na dit fijne artikel toch vooral even reageren op het bericht van Wammus.
Je zegt dat 'kunst' te vervangen is door 'wijn'. Dat zou ik ook met 'auto' of 'tv' kunnen doen. Het is immers allemaal cultuur. Jammer dat je er niet beter over nagedacht hebt en dat je zo kort door de bocht je reactie geeft. Menig persoon hier zal je niet eens serieus willen nemen, maar ik doe dat wel. Ik vind het namelijk een 'achterlijke' opmerking, een teken van onkunde. Voordat je me nu gaat uitschelden, raad ik je aan dit even in het woordenboek op te zoeken.
Kunst is niet alleen cultuur, zoals 'wijn' dat wel is. (Wijn is trouwens ook natuur wat het direct al onderscheid van kunst, maar dat even daar gelaten). Kunst is geen product, maar een denk -en kijkwijze. Het doet een beroep op je interesses, gevoel, kennis en de wijze waarop jij tegen de wereld aan kijkt. Kunst is inherent aan de kunde van het waarnemen en wat je met die ervaringen en kennis doet. Kunst is net zoals de vele wetenschappelijke 'kundes', talen en zelfs sport een kunde. Kunst blijft echter altijd een discussiepunt voor velen, omdat het ingewikkeld lijkt te zijn en niet in een hokje te plaatsen is. Kunst is namelijk de lijm tussen alle andere kundes. Kunst is geen 'romantische klik' die je met een kunstwerk hebt, maar een grensverleggende partner van wetenschap en techniek. Zonder kunst en kennis van de historie en huidige kunst, stagneert een samenleving in haar ontwikkelingen en economie. Dan blijft ze dom. Tot slot kan het prettig of interessant zijn om te beleven. Ik ervaar kunst persoonlijk als leerzaam en rustgevend.
Probeer nu achter 'wijn' maar eens 'kunde' te plaatsen.